fbpx
Advertisement
Lost your password?
Strona główna

Ryzyko jest częścią MotoGP, ale czy bezpieczeństwo coraz częściej nie przegrywa z presją dowiezienia widowiska do końca? Po GP Katalonii to pytanie brzmi głośniej niż zwykle. Dwie czerwone flagi, dwa poważne wypadki, zawodnicy zabrani do szpitala i kolejny restart, do którego sceptycznie podchodzili sami motocykliści… Tego już nie da się zbyć tekstem, że „to są przecież wyścigi”.

Dwie czerwone flagi i pytanie, które musiało paść

Są takie dni, po których wynik przestaje mieć większe znaczenie. Fabio Di Giannantonio wygrał wyścig o GP Katalonii, Pecco Bagnaia dostał podium w prezencie po karach za ciśnienie w oponach, ale to wszystko brzmi jak dopisek małym drukiem. Najważniejsze obrazki z Barcelony to nie zdjęcia z podium. To zniszczone Ducati Alexa Marqueza, zawodnik opatrywany na torze, Johann Zarco leżący po drugim koszmarnym wypadku oraz Bagnaia i Luca Marini biegnący mu na pomoc.

MotoGP ma dziś nie tylko problem z bezpieczeństwem, ale też z tym, jak jego decyzje są odbierane przez zawodników i kibiców. Bo nawet jeśli procedury zostały formalnie zachowane, obraz dwóch restartów po dwóch poważnych wypadkach wyglądał po prostu źle.

Najpierw KTM Acosty nagle stracił moc na wyjściu z 9. zakrętu. Alex Marquez, jadący tuż za nim, nie miał czasu na reakcję. Uderzył w tył motocykla Acosty, wyleciał poza tor, a jego maszyna rozpadła się na kawałki. U Marqueza skończyło się „tylko” na złamaniu prawego obojczyka oraz niewielkim złamaniu kręgu C7. Hiszpan jest już po operacji i pomału wraca do zdrowia.

Po restarcie dramat powtórzył się niemal natychmiast. W pierwszym zakręcie doszło do kolejnej kraksy z udziałem Zarco, Bagnaii i Luki Mariniego. Chwilę później Zarco leżał na poboczu z nogą zakleszczoną w Ducati Pecco, a włoscy zawodnicy biegli mu na pomoc. Być może do takiego zakleszczenia w ogóle by nie doszło, gdyby nie systemy obniżające zawieszenie. Szczęśliwie od przyszłego sezonu tego typu rozwiązania nie będą już dozwolone. Wyścig znów został przerwany czerwoną flagą, a po dłuższej akcji medyków na torze – podjęto decyzję o trzecim już tego dnia starcie.

I tu zaczyna się najtrudniejsze pytanie. Bo tak, przepisy przewidują restart przerwanego wyścigu. Czerwona flaga oznacza natychmiastowe zatrzymanie jazdy ze względów bezpieczeństwa, a dyrekcja wyścigowa decyduje, czy wyścig zostanie uznany za zakończony, wznowiony albo anulowany. Przy trzech lub więcej okrążeniach, ale mniej niż 3/4 dystansu w MotoGP, wyścig może być restartowany. W praktyce regulamin zostawia więc szerokie pole do manewru. Tyle że to wcale nie zamyka sprawy. Przepis może pozwalać na restart, ale zdrowy rozsądek może krzyczeć, że już wystarczy.

Zawodnicy też mieli wątpliwości

Pedro Acosta powiedział po wszystkim wprost, że po dwóch czerwonych flagach nie było potrzeby robić „trzeciej próby”. Dodał też coś, co powinno wybrzmieć dużo mocniej niż zwykła frustracja: show jest ważny, ale to zawodnicy tworzą show. Nie harmonogram transmisji, nie sponsorzy i nie presja, żeby dowieźć widowisko do końca. Zawodnicy.

Acosta mówił z pozycji zawodnika, który chwilę wcześniej był częścią sytuacji mogącej skończyć się tragicznie. Tłumaczył, że w jego KTM-ie doszło prawdopodobnie do awarii elektroniki: motocykl nagle odciął moc, gaz przestał reagować, a on w tym momencie był schowany za owiewką. Przy tak małych odległościach między zawodnikami wystarczyły ułamki sekund, by Alex Marquez nie miał już żadnej szansy na uniknięcie kontaktu.

Bagnaia przyznał z kolei, że przed kolejnym startem poprosił zespół tylko o jedno: żeby powiedzieli mu, czy Alex jest przytomny. Gdy usłyszał, że tak – poczuł się lepiej. A potem sam wziął udział w kolejnym wypadku, mocno uderzył o ziemię, pomagał Zarco i pojechał w kolejnym restarcie. Po trzech okrążeniach „trzeciego” wyścigu zaczął czuć się źle; mówił, że przy hamowaniu kręciło mu się w głowie. Po wszystkim stwierdził, że nie czuje, by zasłużył na podium. I dodał coś, co powinno stać się punktem wyjścia do poważnej dyskusji: potrzebna jest zasada zakazująca trzeciego startu po dwóch tak dużych wypadkach.

W podobnym tonie wypowiadał się Jorge Martin, który po wyścigu zwrócił uwagę na ludzką stronę tego wszystkiego. Przyznał, że takie są wyścigi, ale mimo wszystko w pewnym momencie dalsze rozgrywanie Grand Prix wydawało mu się niepotrzebne. Najmocniej brzmiało jednak inne jego zdanie: „Kiedy widzisz karetki na torze, widzisz ludzi walczących o życie, a jednocześnie wyścig nadal trwa, to nie jest potrzebne”.

Jeszcze mocniej wybrzmiewają po czasie słowa Johanna Zarco. Francuz przyznał, że już po pierwszym wypadku miał obitą stopę, którą schładzano lodem, a ból nieco zelżał. Sam mówił później, że właśnie wtedy powinien był podjąć decyzję o wycofaniu się z dalszej jazdy. Obrazki z kraksy Alexa Marqueza i ból stopy mocno nim wstrząsnęły. Kiedy ponownie ustawiał się na polach startowych, nie był już — jak sam to określił — w trybie wyścigowym. I był zły na siebie, że mimo wszystko przystąpił do drugiego startu. To bardzo ważne, bo pokazuje, że nie mówimy tylko o abstrakcyjnym „obciążeniu psychicznym”. Mówimy o zawodniku, który chwilę później sam był uczestnikiem kolejnego poważnego wypadku.

Johann Zarco po kolizji z resztkami motocykla Alexa Marqueza miał obitą stopę. Pomimo tego zdecydował się na udział w restarcie. Potem tego żałował.

Oczywiście można powiedzieć, że takie są wyścigi. Tor uprzątnięto, procedury zostały zachowane, warunki pozwalały na dalszą jazdę, a MotoGP nigdy nie było i nigdy nie będzie sportem dla ludzi szukających pełnego komfortu. Wypadki, kontuzje, czerwone flagi i restarty są częścią tej rzeczywistości. Tylko że tu nie chodziło o zwykłą wywrotkę, po której zawodnik otrzepuje się i wraca do garażu. Nie chodziło o typową kraksę w walce o pozycję. Mówimy o dwóch czerwonych flagach po dwóch bardzo poważnych wypadkach, o zawodnikach zabranych do szpitala i o ludziach, którzy chwilę później mieli znów ruszyć do walki, jakby nic się nie stało.

Dlatego pytanie brzmi nie: „czy organizatorzy mogli wznowić wyścig?”. Mogli. Pytanie brzmi: czy my, siedząc po drugiej stronie ekranu, naprawdę wiemy lepiej od Bagnaii, Acosty czy Martina, że powinni bez wahania wsiąść z powrotem na motocykle? Bo łatwo napisać, że „to nie balet”. Dużo trudniej byłoby stanąć na polu startowym po dwóch czerwonych flagach i samemu odkręcić gaz do pierwszego zakrętu. Ci zawodnicy, too nie są ludzie, którzy nagle przestraszyli się własnego sportu. Oni doskonale wiedzą, na co się piszą. Tyle że między akceptacją ryzyka a udawaniem, że po dwóch czerwonych flagach wszystko jest normalnie, jest ogromna różnica.

Pecco Bagnaia to jeden z kilku zawodników, który nie był przekonany co do drugiego restartu…

„Przytomny” nie zawsze znaczy „bezpieczny”

Problem polega też na tym, że komunikat „zawodnik jest przytomny” w MotoGP nie zawsze uspokaja tak, jak powinien. W Katalonii po wypadku Alexa Marqueza najpierw podano, że jest przytomny, następnie informowano o przetransportowaniu go do szpitala na dalsze badania — i wyścig ruszył ponownie. Formalnie można powiedzieć: tak działa procedura. Emocjonalnie wielu kibiców i zawodników mogło poczuć coś zupełnie innego. Bo w tym sporcie pamięta się o innych wypadkach.

Po wypadku Marco Simoncellego w Sepang w 2011 roku pierwsze komunikaty i informacje krążące wokół toru również nie oddawały skali dramatu. Mówiono, że zawodnik jest przytomny. Tylko że Simoncelli nie przeżył tamtego wypadku. Dlatego w MotoGP słowo „przytomny” nigdy nie brzmi już całkiem niewinnie.

Jeszcze świeższy i dla wielu zawodników bardzo bolesny przykład to Malezja 2025 i koszmarny wypadek Noaha Dettwilera oraz Jose Antonio Ruedy w Moto3. Po zdarzeniu pojawiła się informacja, że obaj zawodnicy są przytomni. Później okazało się, jak dramatyczna była rzeczywistość: zatrzymania krążenia, reanimacja, ogromna utrata krwi, ciężkie obrażenia wewnętrzne. To nie są detale medyczne dla ciekawskich. To są fakty, które tłumaczą, dlaczego zawodnik stojący na polu startowym po czerwonej fladze nie zawsze może ufać komunikatom.

Dlatego w Katalonii samo „Alex jest przytomny” nie musiało być dla wszystkich wystarczające. Nie po Simoncellim i GP Malezji 2025. Nie w sporcie, w którym między „przytomny” a „bezpieczny” potrafi istnieć przepaść.

 

Barcelona też wymaga pytań

Do tego dochodzi wątek samego toru. Wypadek Alexa Marqueza trzeba przeanalizować nie tylko pod kątem awarii motocykla Acosty czy braku czasu na reakcję, ale także tego, co wydarzyło się poza nitką toru. Jeżeli zawodnik po wyjeździe na trawę jest jeszcze w stanie częściowo kontrolować kierunek ruchu, a potem trafia na fragment utwardzonej nawierzchni, która wpływa na trajektorię motocykla i ciała, to nie jest detal infrastruktury. To jest pytanie o projekt strefy bezpieczeństwa.

Barcelona już wcześniej była zresztą miejscem, w którym bezpieczeństwo nie było tematem akademickim. W 2016 roku na Circuit de Barcelona-Catalunya zginął Luis Salom. Po jego śmierci zmieniano konfigurację toru, a kolejne lata przynosiły następne dyskusje o tym, gdzie kończy się kompromis, a zaczyna ryzyko nie do zaakceptowania.

Mało tego, nie chodzi tylko o miejsce wypadku Marqueza. Po kraksie Zarco zawodnicy znów wrócili do tematu pierwszego zakrętu. I słowo „znów” jest tu kluczowe, bo hamowanie do jedynki w Katalonii od lat budzi zastrzeżenia. To tam dochodziło już do groźnych sytuacji, między innymi z udziałem Takaakiego Nakagamiego w 2023 roku i Enei Bastianiniego w 2024 roku. W tym sezonie w tym samym miejscu Zarco został uwikłany w kontakt z Bagnaią i Marinim.

Problem polega na tym, że pole startowe znajduje się bardzo daleko od pierwszego zakrętu. Joan Mir mówił wprost: piąty bieg, około 300 km/h i ponad 20 motocykli hamujących w tym samym miejscu. Fabio Di Giannantonio tłumaczył, że przy takim dojeździe trudno idealnie wyczuć punkt hamowania, bo prędkość i warunki są inne niż na normalnym okrążeniu. Mały błąd może więc natychmiast zamienić się w wielką katastrofę.

Dlatego zawodnicy od dawna proponują przesunięcie pól startowych bliżej pierwszego zakrętu, żeby zmniejszyć prędkość dojazdu. Brzmi prosto? Może. Ale właśnie takie „proste” rzeczy często decydują o tym, czy po kontakcie kilku motocykli oglądamy czerwoną flagę, czy tragedię.

Ponad 20 zawodników hamujących w tej samej chwili z prędkości 300 km/h…

Kto powinien powiedzieć zawodnikowi: stop?

Osobny temat to Jorge Martin, który po dużym piątkowym wypadku w zakręcie 12 sam przywoływał pamięć o Luisie Salomie i mówił o potrzebie poprawy bezpieczeństwa. A przecież cały jego weekend w Barcelonie był pasmem bólu i znaków ostrzegawczych: już po piątkowym upadku kulał, pojawiły się doniesienia o możliwym wstrząśnieniu mózgu, a mimo to Hiszpan jechał dalej i upadał jeszcze kilkukrotnie. W takim momencie najważniejsze pytanie nie brzmi: „czy zawodnik chce jechać dalej?”. Brzmi: „czy ktoś powinien mu na to pozwolić?”.

Aktualny konsensus medyczny dotyczący wstrząśnień mózgu w sporcie mówi jasno: przy objawach sugerujących wstrząśnienie mózgu zawodnik powinien zostać odsunięty od rywalizacji i nie wracać tego samego dnia, chyba że doświadczony lekarz po dokładnej ocenie wykluczy uraz mózgu. CDC (Centers for Disease Control and Prevention, amerykańska agencja zdrowia publicznego) podkreśla, że po wstrząśnieniu mózgu sportowiec powinien wracać do treningu i rywalizacji tylko za zgodą oraz pod nadzorem lekarza. Zbyt szybki powrót zwiększa ryzyko kolejnego urazu, a literatura medyczna opisuje też second impact syndrome — rzadką, ale katastrofalną sytuację, w której drugi uraz głowy następuje przed pełnym wyzdrowieniem po pierwszym i może doprowadzić do gwałtownego obrzęku mózgu, trwałego uszkodzenia neurologicznego albo śmierci.

Po poniedziałkowym upadku w zakręcie 7 podczas testów w Barcelonie Martin znów trafił do centrum medycznego, a następnie do szpitala na dalsze badania. Nie wykryto widocznych złamań, ale sam fakt, że po takim weekendzie zawodnik ponownie upada i ponownie trafia pod opiekę lekarzy, pokazuje, jak cienka jest granica między heroizmem a systemowym przyzwoleniem na zbyt duże ryzyko.

Komisja Bezpieczeństwa, która nie działa

I teraz najważniejsze: zawodnicy muszą wreszcie zrozumieć, że pojedyncze wypowiedzi po wypadkach nie wystarczą. Komisja Bezpieczeństwa w obecnym kształcie nie działa tak, jak powinna, skoro większość stawki uznała, że nie ma sensu regularnie przychodzić na jej spotkania. To nie jest wyłącznie wina zawodników i nie jest wyłącznie wina organizatora. To dowód, że coś, co z założenia ma służyć poprawie bezpieczeństwa, przestało być dla wielu realnym narzędziem wpływu.

Bagnaia mówił po Katalonii, że na spotkaniach regularnie pojawiają się właściwie tylko on, Jack Miller i Luca Marini. Jeśli z 22 ludzi, którzy ryzykują najwięcej, 19 nie widzi sensu w uczestnictwie w rozmowach o bezpieczeństwie, to nie wystarczy powiedzieć im: „przychodźcie częściej”. Trzeba zapytać, dlaczego przestali wierzyć w to, że te rozmowy coś zmieniają.

Rozwiązaniem mogłaby być mocniejsza, bardziej niezależna reprezentacja zawodników — ktoś, kto potrafiłby przełożyć ich emocje, doświadczenia i obawy na konkretne postulaty. Były zawodnik w roli łącznika, ktoś taki jak chociażby Dani Pedrosa, mógłby pomóc, bo zna język padoku i realia jazdy na granicy. Ale być może potrzeba jeszcze czegoś więcej: stałej reprezentacji, która nie będzie zależna od tego, czy po dramatycznym weekendzie akurat kilku zawodników znajdzie odwagę i czas, żeby powiedzieć coś publicznie.

Producenci mają swoje interesy. Zespoły mają swoje interesy. Organizatorzy mają swoje interesy. Nadawcy mają swoje interesy. A zawodnicy, czyli jedyni ludzie, którzy przy 300 km/h płacą ciałem za każdy błąd systemu, nadal nie mają silnego, jednolitego głosu. W Formule 1 od dekad istnieje GPDA, stowarzyszenie kierowców, które potrafi mówić jednym głosem w sprawach bezpieczeństwa. MotoGP wciąż wygląda tak, jakby liczyło na to, że odwaga zawodników załatwi wszystko.

Czasem największą odwagą jest powiedzieć: wystarczy

Obecne MotoGP dokłada zawodnikom kolejne punkty ryzyka. Sprinty zwiększyły liczbę startów. Aerodynamika sprawia, że jazda i hamowanie za innym motocyklem są trudniejsze. Każdy restart po ciężkim wypadku nie jest tylko kolejnym startem. Jest startem wykonanym przez ludzi, którzy przed chwilą widzieli rozbite motocykle, karetki, lekarzy i kolegów leżących przy torze. Nawet jeśli mówią, że potrafią się skoncentrować, nie zawsze jest to prawdą.

Wypadek Alexa Marqueza miał w sobie coś z Austrii 2020. Wtedy po kolizji Johanna Zarco i Franco Morbidellego motocykle przeleciały przez tor tuż obok głów Valentino Rossiego i Mavericka Vinalesa. To był jeden z tych momentów, po których wszyscy wiedzieli, że oglądali cudem unikniętą tragedię.

W Katalonii było podobnie. I właśnie dlatego pytanie nie brzmi: „czy zgodnie z regulaminem można było restartować wyścig?”. Pytanie brzmi: „czy naprawdę trzeba było to robić?”.

Bo jeśli po pierwszym ogromnym wypadku zawodnicy wracają na pola startowe, a po chwili następuje kolejna czerwona flaga po następnym poważnym wypadku, to dalsze ściganie przestaje wyglądać jak sportowa determinacja. Zaczyna wyglądać jak testowanie granicy, której nikt rozsądny nie powinien testować.

Zawodnicy MotoGP nie potrzebują buntu dla samego buntu. Potrzebują wspólnego stanowiska. Potrzebują reprezentacji, która po takim dniu jak w Katalonii może powiedzieć organizatorom: nie jedziemy dalej, dopóki nie wiemy więcej. Potrzebują prawa do zadania pytań przed restartem, nie dopiero po nim. Potrzebują jasnej procedury komunikowania stanu zdrowia poszkodowanych – chociażby samym zawodnikom, niekoniecznie szerokiej publiczności. Niestety, ale „przytomny” przestało być słowem, któremu można obecnie ufać bez zastrzeżeń.

Bo czasem najlepszą decyzją dla sportu jest nie ścigać się dalej. A największą odwagą zawodnika nie jest odkręcić gaz do kolejnego restartu, tylko powiedzieć: dziś wystarczy. 

Przeczytaj też:

Zdjęcia: Red Bull, Ducati, Gresini Racing, Honda LCR

KOMENTARZE