Krótka historia motocykli Pannonia

Założycielem firmy Weiss Manfréd Acél- és Fémművek był baron Manfred Weiss. Przedsiębiorstwo powstało jeszcze w XIX wieku, za czasów monarchii austro-węierskiej. Posadowione zostało na wyspie Csepel w Budapeszcie. Zajmowało się głównie produkcją na potrzeby zbrojeniowe i było największym zakładem przemysłowym węgierskiej części Imperium.

W roku 1928 zakłady zostały przemianowane na Csepel Művek. To wtedy rozpoczęła się produkcja rowerów na szeroką skalę. Już po trzech latach doczepiono do roweru silnik. I tak oto w roku 1931 pojawił się pierwszy motocykl Csepel.

W czasie II wojny światowej firma znowu przestawiła się na produkcję zbrojeniową, ale w pewnym sensie też związaną z motoryzcają. Produkowano tam bowiem silniki dla Messerschmitta. Do budowy motocykli powrócono jednak już w roku 1947, niewielkim modelem Tura.

Zaraz potem zakłady zostały znacjonalizowane, a ich nazwę przemianowano na Rákosi Mátyás Vas- és Fémművek. Wtedy też nowe kierownictwo zdecydowało się na stworzenie nowej marki – Pannonia, a produkcja motocykli Csepel miała być programowo wygaszona.

Zakłady Csepel cały czas produkowały mniejsze motocykle – 125T (1951-55) oraz 125 Danuvia (1954-58) ale do oferty weszła też dwieściepięćdziesiatka. Początkowo był to model 250 U, a potem 250 de luxe (1954-55), który de facto był niemal identyczny z rodzącą się właśnie Pannonią TL.

Z czasem działalność Csepela ograniczyła się jedynie do produkcji rowerów (eksportowanych przeważnie do Iranu). W roku 1989 pakiet większościowy wykupił amerykański koncern Schwinn, ale projekt zbankrutował cztery alta później. Ostatni sklep sprzedający rowery pod nazwa Csepel zamknięty został w 2003 roku.

Pierwszy model Pannonii TL 250 był niemal identyczny z Csepelem 250, jednak został przekonstruowany w niektórych fragmentach. Motocykl otrzymał nowoczesną, pojedynczą kanapę i nieco inne tylne zawieszenie. Jak na tamte czasy, Pannonię można było uznać za maszynę nowoczesną, nieco tylko odbiegająca od standardów Europy Zachodniej.

Niestety wydarzenia polityczne roku 1956 odbiły się niekorzystnie nie tylko na sytuacji społeczno-politycznej, ale także gospodarczej kraju. Po tym czasie Pannonia przechodziła pewne zmiany, jednak de facto motocykl zatrzymał się w rozwoju i starzał się coraz bardziej.

Promyk nadziei pojawił się dopiero na początku lat 70., kiedy to zespół fabryczny Pannonii usiłował nawet startować w długosystansowych wyścigach Bol’dOr (1973), jednak bez znaczących sukcesów. Na zmiany było już chyba i tak za późno, bo fabryka, mimo podjętych prób kooperacji z Yamahą, ostatecznie zaniechała produkcji w roku 1975.

W sumie wyprodukowani ok. 600 tysięcy egzemplarzy, z czego większość szła na eksport, w tym także do Polski. Można uznać, że w latach 1954-75 powstało 6 podstawowych modeli: TL, TLT, TLF, TLB, T5 i P10. Był też jeden wyjątek – dwucylindrowy model P-20.

W naszym kraju chyba najbardziej popularną Pannonią jest model TLF, później produkowana pod nazwą T1 i jego modyfikacja T2. Silnik dysponował zwiększoną w stosunku do poprzednika mocą 14 KM i jakoś radził sobie z jazdą w zaprzęgu z wózkiem bocznym Duna.